Επώνυμα του παρελθόντος- Πόντος, 13-14ος αιών.

Παρακάτω παραθέτω  ονοματεπώνυμα που καταγράφηκαν, χρονολογημένα, στα έγγραφα της μονής Βαζελώνος στην Τραπεζούντα, και είναι κυρίως του 13^ου αλλά και του 14^ου αιώνα.

 Η ορθογραφία είναι του κειμένου, και τα επίθετα γυναικών έχουν κατάληξη αρσενική, σύμφωνα με τους συγγραφείς.

Αγνή (Πρωτοπαπαδόπουλος)

Ανδρέας Χοντράλεστος

Ανδρόνηκων ο Στρατήγης

Ανδρόνικος Ματζουαήτης

Ανδρόνικος Παπαλεοντόπουλος

Ανδρόνικος Ρωμανόπουλος

Ανθή του Τζακλήρη

Ανυσία Παπαγενακόπουλος

Βαλεντζιάκος Καλοκύρης

Βασίλειος Ανδρονικόπουλος

Βασίλειος Ζωσιμάς

Βασίλειος Παλατινός

Βασίλειος Χάζαρος

Βασίλειος Χάλδης

Γεώργης Αλεξόπουλος

Γεώργης Βάτζης

Γεώργης του Μακρού

Γεώργιος ὁ Γιαλέας

Γεώργιος Ανδρέας

Γεώργιος Γαυράς

Γεώργιος Ζούζηλας

Γεώργιος Καπέτζης

Γεώργιος Ματζουκαΐτης

Γεώργιος Νομικός

Γεώργιος Παξυματάς

Γεώργιος Παπαγεωργόπουλος

Γεώργιος Ποπανθόπουλος

Γεώργιος Ρούκανος

Γεώργιος Τζίβος

Γεώργιος του Πολίτα

Γεώργιος Χαψάς

Ειρήνη (Κουντούπουλος)

Θεοδώρα Γοδωνίτησσα

Θεοδώρα (Θεοφιλόπουλος)

Θεόδωρος Αλιάτης

Θεόδωρος Ανδρονικάς

Θεόδωρος Βαλεντζιάκος

Θεόδωρος Καλιγάρης

Θεόδωρος Κισώρης

Θεόδωρος Λιμπός

Θεόδωρος Μαστροϊωάννου

Θεόδωρος Μουτζάνης

Θεόδωρος ο Θεοφάνης

Θεόδωρος Παπαρωμανόπουλος

Θεόδωρος Σατρίκης

Θεόδωρος Ταρωνίτης

Θεόδωρος Τζαμιώτης

Θεόδωρος του Ζεπύρου

Θεόπευτος Κροκήρης

Θεριανός Γιαλέας

Θεριανός Χαντζόης

Ιωαννάκη Σαπούας

Ιωάννης Θωμόπουλος

Ιωάννης Καμάχης

Ιωάννης Καρπέτης

Ιωάννης Κοτζονάς

Ιωάννης Κουτρουπέλης

Ιωάννης Κράνης

Ιωάννης Μελιμάνης

Ιωάννης Μουκάπης

Ιωάννης Μουλίτας

Ιωάννης Σαγμαράς

Ιωάννης του Κορώνη

Καλάνα (Σπελιανιτόπουλος)

Καλιεπόπουλος

Κοντοϊωάννης

Κοσμας Καρφάς

Κοσμάς Λαλάτζης

Κυριαζής Μουγαλτάς

Κωνσταντίνος Βουβαλάς

Κωνσταντίνος Καστελίτας

Κωνσταντίνος Καφούλης

Κωνσταντίνος Λαζαρόπουλος

Κωνσταντίνος Μουρμός

Κωνσταντίνος Μουρμού

Κωνσταντίνος Ξυστούρης

Κωνσταντίνος Πανάρετος

Κωνσταντίνος Πολεμάρχης

Κωνσταντίνος Πολίτης

Κωνσταντίνος Σάχας

Κωνσταντίνος Τζανιχήτις

Κωνσταντίνος Χαλιβίτης

Κώνστας Καμελαύκης

Κώνστας Πυρόπουλος

Κώνστας Σούτος

Λαγούδης ο Χριστόδουλος

Λέοντος Σκοτωμένου

Λέων Διπλοΐτης

Λέων Δροσάς

Λέων Κουρκούκας

Λέων Κουρτιστής

Λέων Κουτρουπέλης

Λέων Μουτζάνης

Λέων Πυρός

Λέων Σφενταβόλος

Λέων του Σαλαφούντα

Λέων Φρύγανος

Μαργαρίτα (Καλισόπουλος)

Μαρία (Ψωμιαρόπουλος)

Μαρίας (Κουτρουπελόπουλος)

Μαρουλα

Μιχαήλ Αλιευτής

Μιχαήλ Καρβιόπουλος

Μιχαήλ Μαρούλης

Μιχαήλ Μουλτάτος

Μιχαήλ ο Φράνκος

Μιχαήλ Τζερεκέρης

Μουχάλης Στέφανος Χαψὰς

Νικόδημος ὁ Καλτζηβας

Νικήτας ὁ Παφλάγων

Νικήτας Τζουκαλάς

Νικηφόρος Κανάρις

Νικηφόρος Τουρκοθεώδορος

Νικηφόρος Χουρτζεριώτης

Νικόδημος Χουρτζιριώτης

Νικόλας Καθηστός

Πάγκαλος Βουβαλάς

Πάγκαλος Γοβαλάς

Παγκράτιος Σαλαφούντας

Παύλος Δουβερίτης

Παύλος Κασκαράς

Σεβαστός Πηλικάς

Σούτος Καφούλης

Σπανόπουλος

Φωκάς Κοτέρτζης

Φωκάς Τορνάρης

Χαρσσυνιτόπουλος

Χριστόδουλος Κανζίκης

Χριστόφορος Φρύγανος

………………………………………………..

Πηγή:

Τα acta της μονής Βαζελώνος. Στα κατάλοιπα του Ν.Μ. Παναγιωτάκη και οι προοπτικές για μια νέα έκδοσή του, Γιάννης Μαυρομάτης, Αλέξανδρος Αλεξάκης, Ιωάννινα, Realia Byzantina,2009.

Επίθετα του παρελθόντος, Κρήτη-1268/1323

Παρακάτω παραθέτουμε τα ονοματεπώνυμα των Ελλήνων κληρικών της Κρήτης, οι οποίοι αποτελούσαν μια ιδιαίτερη τάξη 130 κληρικών στην βενετοκρατούμενη κρητική κοινωνία και εξαρτώνταν από τη Λατινική Αρχιεπισκοπή αν και παρέμεναν ορθόδοξοι. 

Κρήτη-1268

Αγαπητός Κωνσταντίνος

Αγγελίδης Βασίλειος

Αγιοστεφανίτης Βασίλειος, στο χωριό Σελλόπουλο

Άντζας Θεόδωρος, στο χ. Άγιος Μύρων

Αποστόλης Νικόλαος

Βέλανος Λέων, στο χ. Αστρακοί

Βεργίτσης Μιχάλης

Βραδιάρης Δημήτριος

Βροντίσης Κωνσταντίνος

Βυζαράς Εμμανουήλ

Γαληνός Μιχάλης, από το χ. Σύβριτο

Γλυφοτυράς Ιωάννης

Δαφνομήλης Νικόλαος, από το χ. Τύλισος

Δεφτέρεγκος Μιχάλης, γιος του Σαράντη

Θεολογίτης Γεώργιος

Καλάπτης Μιχάλης, στο χ. Δαφνές

Καλέπνιτος Ιωάννης

Καλέπτης Θεόδωρος, στο χ. Καμένα

Καλικάς Νικόλαος, στο χ. Μύρτος

Καπάδοκας Ανδρέας

Καστούρης Νικηφόρος

Κατσίκης Βασίλειος

Κεφαλάς Βασίλειος

Κολιάκης Ιωάννης

Κοντονούρης Γεώργιος

Κουδουνής Μιχάλης, από το χ. Σύβριτο

Κουζίνος Ιωάννης, στο χ. Άγιος Μύρων

Λιβαντης Ιωάννης

Λογοθέτης Αλέξιος

Μαζιζάνης Ιωάννης

Μακρυγένης Μιχάλης

Μαραθίτης Λέων

Μαυρογιάννης Γαβρίλης

Μελίσσης Μιχάλης

Μεταχειριστής Λέων

Μετούπας Λουκάς

Μοσκλέας Νικήτας

Ναυτόπουλος Ιωάννης

Πρωτοπαπάς Βασίλειος

Ρούζινος Γεώργιος

Ρωμαίος Κωνσταντίνος

Σαχλίκης Βασίλειος

Σίδερος Γιωργίτσης

Σιλαμίτης Ιωάννης, στο χ. Σίλαμος

Σίλερης Ιωάννης

Σίλιμας Βασίλειος

Σκλαβοπαπάς Γαβρίλης

Σφακός Ιωάννης, στο χ. Αρκαδία

Τεσσαρακοντίτης Γεώργιος, στο χ. Σελλόπουλο

Τορνίκης Γεώργιος

Τουνισιώτης Λέων

Τραχινός Κυριάκος, στο χ. Άγιος Ιωάννης Μυλοποτάμου

Τυλιγάδης Γεωργίτσης

Χαραλάμπης Γεώργιος

Χρυσοβουλόπουλος Λέων

Κρήτη-1323

Αλεβαδινός Εμμανούηλ

Ανδριανοπολίτης Βασίλειος

Απλαδάς Γεώργιος

Ασίτης Ιωάννης

Αφράτος Μιχαήλ

Βαρούχας Ιωάννης

Βροντίσης Ιωάννης

Βεργίτσης Ιωάννης

Γαλανός Αντώνιος

Ευγενιανός Λέων

Θεολογίτης Λέων

Θεριανός

Καλάπτης Γεώργιος

Καλιάτης Ανδρέας

Καλόνιφτος Λέων

Κανίσκης Νικόλαος

Καπαδόκας Ανδρέας

Καστούρης Θωμάς

Κεφαλάς Γεώργιος

Κλίτης Ιωάννης

Κοντομοίρης Λέων

Κότης Λέων

Κουζίνος Γεώργιος

Κουμιανός Μιχαήλ

Λουροτόμος Βασίλειος

Μαύρος Νικόλαος

Μελίσσης Ιωάννης

Μεταχειριστής Αντώνιος

Μιλιαράς Γεώργιος

Μιλίσης Γεώργιος

Μόστος(ή Μόσκος) Γεώργιος

Μουρλάτος Γεώργιος

Μύρος Εμμανουήλ

Μυστοπάς Λουκάς

Ναυτόπουλος Αλέξιος

Νομικός

Νονάκης Νικόλαος

Νυκτοπάς Ιωάννης

Ξυλούρης Θεόδωρος

Χώτροχος Γεώργιος

Παπαδόπουλος Αντώνιος

Ποδονίφτης

Προκόπης Ιωάννης

Ρωμαίος Ιωάννης

Σαχλίκης

Σεστοφίλης Γεώργιος

Σέστροφος Ιωάννης

Σημινάκης Ιωάννης

Σίδερος Αντώνιος

Σιλαμίτης Εμμανουήλ

Σιλιγάρδος Γεώργιος

Τεσσαρακοντίτης Βασίλειος

Τορνίκης Εμμανουήλ

Τρίχας Ιωάννης

Φασταφύλης Ιωάννης

Χανδακίτης Ιωάννης

Χαραλάμπης Γεώργιος

Χλοήτης Ποδονίφτης

------------------------------------------------------------------------------------------

Πηγή: Ζ. Ν. Τσιρπανλή, Νέα στοιχεία σχετικά με την εκκλησιαστική ιστορία της Βενετοκρατούμενης Κρήτης (13ος έως 17ος αι.) από ανέκδοτα βενετικά έγγραφα, Ελληνικά, τ. 20, σελ.42-106

Βαφτιστικά βυζαντινών Ελλήνων(11-14ος αι.)

Παρακάτω παραθέτω διάφορα βαφτιστικά βυζαντινών Ελλήνων, με ελληνικά κυρίως επίθετα, από διάφορες περιοχές, κυρίως όμως της Μακεδονίας(Χαλκιδικής) αλλά και άλλων περιοχών, από τον 11^ο ως τον 14^ο αιώνα.

Τα συμπεράσματα που μπορούμε να βγάλουμε εξετάζοντας τις πηγές, είναι πρώτον, ότι οχτώ με εννιά βαφτιστικά καλύπτουν μεγάλο ποσοστό του ονομαστικού των βυζαντινών, κάτι το οποίο μας θυμίζει πάρα πολύ την πραγματικότητα των Ελλήνων στις μέρες μας, αφού αυτά τα ονόματα κατά σειρά συχνότητας είναι τα εξής: Ιωάννης, Γεώργιος, Μιχαήλ, Νικόλαος, Θεόδωρος, Κωνσταντίνος, Δημήτρης, Μανουήλ, Βασίλειος.

Για να δώσω μια εικόνα ποσοστού που αντιπροσωπεύει την ονοματολογία της εποχής, στο υλικό που μπορούμε να έχουμε για την Παλαιολόγεια εποχή (Prosopographisches Lexikon der Palaiologenzeit) , αναφέρω ενδεικτικά την συχνότητα εμφάνισης του κάθε επωνύμου, χωρίς οι αριθμοί να είναι απολύτως ακριβείς, μπορούμε όμως να καταλάβουμε τι ίσχυε:

Ιωάννης-1584, Γεώργιος-1200, Μιχαήλ-720, Νικόλαος-680, Θεόδωρος-680, Κωνσταντίνος-580, Δημήτριος-560, Μανουήλ-440, Βασίλειος-268, Λέων-228, Πέτρος-120, και ακολουθούν Αλέξιος, Νικηφόρος, Ανδρόνικος, Ανδρέας, Νικήτας, Στέφανος, Ιάκωβος, Γρηγόριος, Αντώνιος, Άγγελος, Κυριάκος, Ξένος, Μάρκος, Αθανάσιος, Ματθαίος, Φίλιππος, Παύλος, Συμεών, Σταμάτης, Χριστόφορος, Αλέξανδρος. Άλλα 200 περίπου βαφτιστικά ακολουθούν με μικρότερη συχνότητα.

Αβράμιος

Αβρόσιος

Αγαθάγγελος

Αγαθόνικος

Αγάθων

Αγαλλιανός

Αγάλων

Αγάπης

Αγαπητός

Άγγελος

Αδάμ/Αδάμης

Αδριανός

Αθανάσιος

Αθηνόδωρος

Αθιανός

Αιμιλιανός

Ακάκιος

Ακίνδυνος

Ακρίτης

Αλεξανδρής

Αλέξανδρος

Αλέξης

Αλέξιος

Αλκίνοος

Αλοΐζος

Αμάραντος/ης

Αμβρόσιος

Αμφιλόχιος

Αναστάσιος

Άναστος

Ανδρέας

Ανδριανός

Ανδρόνης

Ανδρόνικος

Άνθης

Άνθιμος

Αντίοχος

Αντίπας

Αντώνιος

Αντώνς

Αποστόλης

Αργυρός

Αρέθας

Αρετός

Αρής

Αρίσταρχος

Αρκολέων/Αρκολέος

Αρκόλυκος

Αρσένιος/Αρσένης

Αρώνης

Ασκληπιός

Αυγερηνός

Αυρήλιος

Αχιλλέας

Βάϊος

Βάρδας

Βαρθολομαίος

Βασίλειος

Βασιλικός

Βάσιος

Βελισάριος

Βεργής

Βλαδίμηρος

Βλάσιος

Βρανάς

Γαβριήλ

Γαληνός

Γεράσιμος

Γεώργης/Γεώργιος

Γιάκουμος

Γιάννης/Ιωάννης

Γρηγόριος/ης

Δαβίδης

Δημήτρης/ιος

Δημόνικος

Διογένης

Διομήδης

Διονύσιος

Δομένικος

Δοσίθεος

Δρακολέων

Δωρόθεος

Εβρετός

Ελευθέριος

Εμμανουήλ

Ερμογένης

Ευαγγέλιος

Ευγενειανός

Ευγένιος

Ευθύμιος

Εύλαμπος

Ευμάθης

Ευρετάς

Ευρετός

Ευστάθιος

Ευστράτιος

Ευτύχης/ιος

Ευφήμιος

Ηλίας

Θεοδόσης

Θεόδοτος

Θεόδουλος

Θεόδωρος

Θεοτόκης

Θεοφάνης

Θεόφιλος

Θεοφύλακτος

Θεοχάρης

Θωμάς

Ιάκωβος

Ιγνάτιος

Ισαάκιος

Ισίδωρος

Ιωάννης

Ιωσήφ

Καλλίανδρος

Κάλλιστος

Καλόθετος

Καλός

Κανάκης

Κασιανός

Κοσμάς

Κυπριανός

Κυριαζής

Κυριάκος

Κύρικος

Κύριλλος

Κυρίτζης

Κωνσταντίνος

Κώνστας

Κώστας

Λάζαρος

Λάμπων

Λαόνικος

Λεόντιος

Λέων

Λεωνίδας

Λιβέρης

Λοΐζος

Λουκάς

Λουκιανός

Μάγιστρος

Μακάριος

Μανόλης

Μανουήλ

Μάξιμος

Μαρίνος

Μάριος

Μάρκος

Ματθαίος

Μαυρίκιος

Μαύρος

Μερκούριος

Μηνάς

Μιχαήλ

Μιχάλης

Μοσχολέων

Μόσχος

Νεόφυτος

Νέστωρ

Νικήτας

Νικηφόρος

Νικόδημος

Νικόλαος

Νικόλας

Νικολέων

Νικολής

Νίκος

Νίκων

Ξένος

Ξενοφών

Ορέστης

Πάγκαλος

Παγκράτης

Παγκράτιος

Παναγιωτάς

Παναγιώτης

Πανάρετος

Πανταλέων

Πασχάλης

Παύλος

Πέτρος

Πίνδαρος

Πλάτων

Πόθος

Πολύκαρπος

Πυρρός

Ράλης

Ρωμανός

Σάββας

Σεβαστός

Σεμνός

Σέργιος

Σίμων

Σοφιανός

Στάθης

Στάϊκος

Σταμάτης

Στασινός

Σταυρηνός

Σταύρος

Στέφανος

Στρατήγιος

Στράτης

Στρατόνικος

Στυλιανός

Συμεών

Συναδηνός

Σωτήρης

Σωτήριχος

Σωφρόνης

Τριαντάφυλλος

Τρύφων

Φιλάρετος

Φίλιππος

Φιλόκαλος/ης

Φραγκίσκος

Φωκάς

Φωτεινός

Φώτης

Χρήστος

Χριστόδουλος

Χριστόφορος

Χρύσανθος

Χρυσάφης

Χρύσος

Χρυσόστομος

Χρυσωνάς

Ένα δεύτερο σημαντικό συμπέρασμα από αυτά τα δεδομένα σχετικά με τα βαφτιστικά των μεσαιωνικών Ελλήνων είναι ότι τα αρχαία ονόματα(αυτά που δεν είχαν αποκτήσει και χριστιανική σημασία όπως το Φίλιππος) παρότι δεν ήταν ευρέως διαδεδομένα δεν έπαψαν να χρησιμοποιούνται : Αθηνόδωρος, Αλκίνοος, Άρης, Αρίσταρχος, Αρκολέων, Αρκόλυκος, Ασκληπιός, Αχιλλέας, Δημόνικος, Διογένης, Διομήδης, Ερμογένης, Καλλίανδρος, Ξενοφών, Ορέστης, Πίνδαρος, Πυρρός, Στρατήγιος, Στρατόνικος κτλ.

Στη γυναικεία ονοματολογία τα πιο συνηθισμένα βαφτιστικά είναι τα Μαρία, Ειρήνη, Άννα, Θεοδώρα, Καλή, Ευδοκία, Ελένη.

Ελένη

Ευδοκία

Καλή

Θεοδώρα

Άννα

Ειρήνη

Μαρία

Αγάθη

Αγάπη

Αγγελίνα

Αγνή

Αδριανή

Αθανασία

Αθιανή

Αικατερίνα/η

Ακριτώ

Αλεξανδρώ

Αλεξία

Αμαραντίνα

Αμιρώ

Αναστασία

Αναστασώ

Ανθούσα

Αντωνία

Ανυφαντώ

Αργυρή

Αργυρώ

Αρετή

Αρχοντία

Αρχοντώ

Ασημίνα

Αυγερινή

Αχλαδώ

Βαρβάρα

Βασιλεία

Βασιλική

Βασιλώ

Γαληνή

Γεωργία

Δάφνη

Δήμητρα

Δρακοντώ

Δροσιανή

Ελεοδώρα

Ελευθέρη

Ελεφαντίνη

Ευγενία

Ευμορφία

Ευσταθία

Ευφημία

Ευφημώ

Ευφροσύνη

Ζωή

Θεοδοσία

Θεοδότη

Θεοδούλη

Θεοφανία

Θωμαΐς

Ιωάννα

Κανακώ

Κασιανή

Κατερίνα

Κλεόπα

Κλεώπη

Κοσμώ

Κυπριανή

Κυριακή/Κυριακούλα

Κωνσταντίνα

Λαμπρινή

Λαμπώ

Λεοντή

Λούκα

Λουκιανή

Λυγερίνα

Μαγδώ

Μακαρία

Μαργαρίτα

Μαρίνα

Μαρούλα

Μαυρικώ

Μελιτώ

Μιχαλώ

Μύρα

Νικολώ

Ξανθή

Ξένη

Ολυμπηδαραία

Ορέσταινα(συζ.Ορέστη)

Παγκαλώ

Παναγιώτα

Πασχαλώ

Πηγασώ

Πολυξένη

Ροδοκαλλή

Ροϊδώ

Σεβαστή

Σεμνή

Σοφία

Σταμάτα

Στασινή

Στελιανή

Στυλιανή

Συναδηνή

Σωφρονία

Τριανταφύλλινα

Τυχερή

Φωτεινή

Χρηστίνα

Χρυσή

Η κύρια πηγή που χρησιμοποίησα ήταν το χρησιμότατο εργαλείο των Erich TRAPP; unter Mitarbeit von H.-V. BEYER, R. WALTHER u. a., Prosopographisches Lexikon der Palaiologenzeit, 2001.